چگونه از استرس شغلی (Burnout) در محیط‌های کاری پر استرس جلوگیری کنیم؟
شیما مسائلی
۱۴ مرداد ۱۳۹۶
شیما مسائلی

شیما مسائلی

نزدیک به ۱٫۵ ساله در بلاگِ مدیر نوشته‌های کارآفرینی و مدیریت منتشر می‌کنم. کتاب ترجمه شده اولم با عنوان "فروشگاهی برای همه چیز: جف بزوس و عصر آمازون" منتشر شده. امیدوارم از خواندن این کتاب لذت ببرید.

آرشیو نوشته‌ها
چگونه از استرس شغلی (Burnout) در محیط‌های کاری پر استرس جلوگیری کنیم؟
مقدمه: آیا اخیرا احساس خیلی بدی در محیط کارتان دارید؟ نمی‌توانید خوب بخوابید؟ استرس دارید؟ اینها همه نشانه‌های استرس شغلی (burnout) هستند و باید برای خودتان کاری کنید.

استرس شغلی (Burnout)

استرس شغلی (Burnout) یا به بیان دیگر فرسودگی شغلی، عبارتِ عامیانه‌ ایست که برای احساس خستگی و بی‌علاقگیِ موقتی نسبت به شغل به کار می‌رود. اما در واقع پدیده استرس شغلی (Burnout) یا همان خستگی مفرط از کار پدیده‌ی جدی و شایعی بین کارآفرینان و کارمندان است.

استرس شغلی (Burnout) می‌تواند نشانه‌ای از بی‌علاقگیِ فزاینده نسبت به مجموعه‌ وظایف و یا نا امیدی از ریسک پذیری برای تغییر شرایط نامطلوب فعلی باشد. استرس شغلی (Burnout) یک پاسخ عاطفی و فیزیکی است. در میان سایر علائم استرس شغلی باید به تغییرات الگوی خواب و میزان اشتهای فرد برای غذا خوردن اشاره کرد. در این حالت ممکن است کج خلق یا افسرده شده باشید. همچنین بیشتر در معرض ابتلا به بیماری‌ها هستید.

پزشکان، پرستاران، مددکاران اجتماعی و دیگر موقعیت‌های شغلیِ پر تنش به نرخ بالای استرس شغلی (Burnout) معروف هستند: استرسِ بالا زمانیکه به درستی مدیریت نشود اثرات مخرب بسیاری در زندگی شخصی و کاری شما به بار می‌آورد. استرس شغلی باعث می‌شود قبل ازینکه خودتان کاملا متوجه تاثیر آن باشید، شغلی که روزگاری آرزویش را داشته‌اید برایتان تبدیل به جهنمی شود که در مواجهه با آن فقط دو انتخاب پیش روی شما باشد: به این بدبختی ادامه دهید؛ یا اهداف اصلی‌ زندگی‌تان را رها کنید.

حتی تصور این مسئله هم وحشتناک است. اما لازم است این موضوع را یادآوری کرد که استرس شغلی نتیجه ایست قابل اجتناب مادامیکه استراتژی‌های زیر را تمرین کنید:

استرس شغلی (Burnout)

شناسایی علل استرس شغلی و حذف آنها

این روش ممکن است بدیهی به نظر برسد، اما قدرت آن را به عنوان یک استراتژیِ مهم دست کم نگیرید. هر روز یادداشت برداری کنید؛ درباره‌ی اینکه چه کارهایی انجام می‌دهید، چقدر زمان دارید و از صرف کردن زمان برای انجام آنها چه احساسی دارید. با اینکار احتمالا می‌توانید کارهایی را که محرک استرس هستند شناسایی کنید. ممکن است متوجه شوید که بیشتر از آنچه فکر می‌کردید برای انجام دادنشان زمان می‌گذارید و یا اینکه وظایفی هستند که با توجه به علایقتان از انجام دادن آنها بیزارید.

بعد از این مرحله، استراتژی‌های اصلی شما در چنین شرایطی باید چنین باشد:

  • اتوماسیونِ وظایف: به کمک یک نرم افزار یا طراحی یک فرآیندی وظیفه‌ی مورد نظر را به صورت اتوماتیک انجام دهید؛
  • واگذار کردن وظیقه آموزش دادن به یکی از کارکنان، یا استخدام فرد جدیدی که بتواند مسئولیت‌های مورد نظر را انجام دهد؛
  • باز تعریفِ فرآیندهاتعریف کردن مجدد کسب و کارتان به گونه‌ای که دیگر نیازی به تمرکز سازمان بر وظایف مورد نظر نباشد.

توجه داشته باشید که حتی اگر به شیوه‌ی خارق العاده‌ای از پس انجام تمام این وظایف بربیایید، باید بدانید که همچنان مسئولیت‌های تان بیشتر از حد توان شماست. اگر حجم کاریِ شما پیوسته زیاد باشد – مستقل از اینکه چقدر کارتان را دوست داشته باشید – بدون شک بعد از مدتی دچار استرس شغلی (Burnout) می‌شوید. بنابراین از بازبینی حجم کاری خود در مقایسه با دیگران نترسید. تقسیم وظایف یک مهارت است.

استرس را از طریق شیوه‌ی درست زندگی مدیریت کنید

استراتژی‌ها و گزینه‌های مختلفی در زندگی هستند که به شما در مدیریت موقعیت‌های شغلی پر استرس کمک می‌کنند . احتمالا خودتان می‌دانید چه استراتژی‌هایی؛ به عنوان مثال ورزش بدنی به شما در کنترل و درمان استرس کمک می‌کند. کنترل چه به صورت کوتاه مدت، از طریق آزاد کردن اندورفین (endorphin) که حالت سرخوشی در بدن ایجاد می‌کند و چه به صورت بلند مدت از طریق کاهش فشار خون و بهبود سلامت عمومیِ بدن.

تغذیه‌ی سالم به شما در نگهداشتنِ طولانی مدتِ انرژی بدن در طول روز کمک می‌کند. از طرف دیگر ثابت شده است که جلسات منظمِ مدیتیشن نیز به اندازه قابل توجهی سطح استرس را کم می‌کند. همچنین لازم است که در شبانه روز حداقل هفت ساعت خواب راحت داشته باشید.

کمبود وقت، مشکل بسیاری از کارآفرینان برای انجام این استراتژی‌هاست. بنابراین برای آنها پیدا کردن زمان کافی برای تهیه‌ی غذای سالم، خواب کافی و پیوسته (هفت ساعت هر شب) و ایجاد توازن بین زندگی کاری و شخصی ممکن است دشوار باشد. با اینحال اگر می‌خواهید موفق باشید، باید زمانی را به خود و سلامت تان اختصاص دهید؛ در غیر اینصورت تمام زمانی که به جای اینکار صرف کسب و کارتان می‌کنید، ممکن است فقط اتلاف وقت باشد.

مدتی از کار فاصله بگیرید

هر زمان که برای تان مقدور شد استراحتی به خودتان بدهید، حتی اگر این استراحت به کوتاهی چرت زدن در دفتر کارتان باشد. اینکار بهره وری شما را بالا برده و روابط مثبتی با کارتان ایجاد می‌کند.  چنین تصمیمی چندان هم کار ترسناک و شاقی نیست و با اختصاص دادن زمان‌هایی برای استراحت، فرصت‌هایی برای بازیابیِ آرامش و انجام فعالیت‌های جالب و سرگرم کننده ایجاد می‌کنید.

مرخصی گرفتن برای چند روزِ متوالی، حتی اگر منزل تان را ترک نکنید، فرصت کافی برای آرام شدن ذهن و بازیابیِ سلامت روان شما در محیط کاری پر استرس را فراهم می‌کند.

نوشته‌های با آنچه می‌خوانید

علائم استرس شغلی (Burnout) را بشناسید

نهایتا علائم و نشانه‌های استرس شغلی را بشناسید. این نشانه‌ها معمولا با علائم خفیفی ظاهر می‌شوند که در ابتدا بی‌ضرر، اما به مرور جدی می‌شوند. موارد زیر نمونه‌ای از نشانه‌های استرس شغلی است:

  • احساس خستگی مداوم
  • احساس عدم اعتماد به نفس و نا امیدی‌ مکرر
  • احساس بدبینی و تمایل به انتقاد دائمی از کار
  • عدم انگیزه و یا ترس از شروع یک روز کاریِ دیگر
  • انزوا و احساس تنهایی
  • پرخوری، استفاده از داروها و نوشیدنی‌های مضر برای کنار آمدن با نا امیدی
  • اجتناب یا رها کردن مسئولیت‌های خود
  • تغییر در عادات خواب و خوراک
  • سردرد و یا دردهای عضلانی
  • استعداد ابتلا به بیماری‌ها و خستگی مفرط

چنانچه متوجه هر یک از این عوامل شدید مسئولیت شماست که برای وضعیت خودتان اقدامی انجام دهید. به استراتژی‌ها پیش گفته توجه بیشتری کنید و قبل از اینکه اوضاع رو به وخامت برود، شرایط را بهبود بدهید. اگر شرایط وخیم شد، باید آمادگی مواجهه با عوارض شدیدتری مثل افسردگی، و بیماری‌های قلبی را داشته باشید.

خوشبختانه شما به دانش و آگاهی لازم درباره‌ی استرس شغلی مجهز هستید. کافیست زمان لازم را برای اجرای این استراتژی‌ها و راهکارهای مواجهه با استرس شغلی اختصاص دهید و شرایط زندگی کاری و شخصی خود را بهتر کنید.

Leave a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *