تصمیم گیری در مدیریت

تصمیم گیری در مدیریت اصلی ترین وظیفه هر مدیر است. نخست باید بدانیم تصمیم گیری چیست و سپس بفهمیم که تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت نیازمند تسلط بر مهارت های تصمیم گیری است. لازمه‌ی تسلط بر مهارت تصمیم گیری شناخت تصمیم گیری چند معیاره و دیگر ابزارهای تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت دارد.

ما فهرستی از ابزارهای مختلفی را تهیه کرده‌ایم که به شما کمک می‌کنند تا تصمیم‌های خود را در شرایط عدم قطعیت اتخاذ کنید. از این ابزارها به‌منظور ارزیابی گزینه‌های خود استفاده کنید. با وجود این که نمی‌توانید تمام تردید تصمیم‌های خود را از بین ببرید، اما با توجه به اطلاعاتی که در دسترس شما قرار دارند، این ابزار مهارت‌ها و اعتمادبه‌نفسی را که برای تشخیص بهترین گزینه نیاز دارید، در اختیار شما قرار خواهند داد.

این مجموعه به نام “ تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت ” بوده و رئوس مطالب آن به شرح زیر است:

  • تحلیل ماتریس تصمیم،
  • تحلیل درخت تصمیم گیری،
  • تحلیل مونته کارلو،
  • پیش بینی جریان وجه نقد،
  • تحلیل مقایسه زوجی،
  • تصمیم گیری با استفاده از بررسی سناریوها،
  • تحلیل سلسله مراتبی (AHP)،
  • بررسی مزایا و معایب کمی در تصمیم گیری.

چنانچه علاقه مند به دریافت اطلاعات بیشتری از زمان انتشار این مجموعه و نحوه دسترسی به آن هستید، عضو خبرنامه بلاگ مدیر شوید.

تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت

به قول جورج جاکو (George Chacko) – آمارگر – تصمیم‌گیری تعهد به «منابع امروز و نتایج فردا» است.

تصمیم‌ها ذاتا به‌طور معمول در شرایط تقریبا غیرقطعی گرفته می‌شوند، چرا‌که ما هرگز نمی‌توانیم به‌طور کامل مطمئن باشیم، آینده چه اتفاقاتی را رقم خواهد زد.

برای مثال، تصور کنید که قرار بود میان دو کاندیدا یکی را برای موقعیت فروش جدید انتخاب کنید. یکی از آن‌ها تجربه بالایی در حوزه مورد نظر شما دارد، اما سابقه عملکرد او متوسط است. دیگری هرگز تجربه‌ای در زمینه فروش نوع محصول شما نداشته است، اما سابقه‌ای عالی در فروش نوع دیگری از محصول دارد. در اینجا شما به نحو موثری در حال «مقایسه سیب با پرتقال» هستید.

چگونه فردی را انتخاب می‌کنید که بهترین فروش را در آینده ایجاد می‌کند؟

حال به شکل دیگری تصور کنید که در حال تصمیم‌گیری بر سر سرمایه‌گذاری در پروژه‌ای جدید هستید. با توجه به آینده‌ای نامشخص (و درنتیجه فروش آتی نامشخص) چگونه تصمیم خواهید گرفت که آیا فروش مازادی که ایجاد می‌کنید، هزینه‌های مازاد را توجیه خواهد کرد؟

اینجا مقطعی است که میزان عدم قطعیت شرایطی را که در آن مشغول به کار هستید، باید مدیریت کنید تا بتوانید تصمیم‌گیری را بر اساس تفکری منطقی و اصولی انجام دهید.

در هر دو مورد راه‌حل ارزیابی مشکل است، گرچه هر کدام از این دو مورد درگیر رویکردهای متفاوتی هستند.

در مورد دوم باید روش‌هایی را درک کنید که ممکن است در آینده تغییر کنند و سپس آن‌ها را در تصمیم‌گیری خود در نظر بگیرید.

ما بحث پیرامون این مسئله را با مشاهده این که چگونه می‌توانید کمیت تصمیم گیری در مدیریت را تعیین کنید، آغاز خواهیم کرد و در ادامه به شما نشان خواهیم داد که چگونه می‌توانید آینده‌های احتمالی مختلف را در تصمیم‌های خود در نظر بگیرید.

ارزیابی ویژگی‌های غیرعددی

وقتی عدم قطعیت شرایط شما به دلیل اجبار به انتخاب بین گزینه‌های نامشابه افزایش می‌یابد، باید ببینید چگونه می‌توانید عناصر هر یک از گزینه‌ها را ارزیابی کنید تا بتوانید مقایسه‌ای عددی و مستقیم را انجام دهید.

ابزار بسیاری وجود دارند که می‌توانید از آن‌ها برای انجام این کار استفاده کنید: از لیست‌های مثبت/منفی گرفته تا تحلیل‌های پیچیده مبتنی بر شبکه.

یکی از رویکردهای رایجی که افراد در زمان اتخاذ تصمیمات جدی از آن استفاده می‌کنند، این است که صرفا مزایا و معایب گزینه‌ها را در نظر می‌گیرند.

اگر ناچار هستید بین بیش از دو گزینه انتخاب خود را انجام دهید و یا به‌ویژه وقتی باید گزینه‌ها را به ترتیبی رده‌بندی کنید، تحلیل مقایسه زوجی ابزار مناسبی خواهد بود (تصمیم گیری در مدیریت اصلی ترین وظیفه هر مدیر است. نخست باید بدانیم تصمیم گیری چیست و سپس بفهمیم که تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت نیازمند تسلط بر مهارت های تصمیم گیری است. لازمه‌ی تسلط بر مهارت تصمیم گیری شناخت تصمیم گیری چند معیاره و دیگر ابزارهای تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت دارد. اگر علاقه مند به یادگیری تحلیل مقایسه زوجی هستید برای دریافت اطلاعات بیشتری از زمان انتشار این مجموعه، عضو خبرنامه بلاگِ مدیر شوید).

شیوه عمل این رویکرد مقایسه هر یک از گزینه‌ها با گزینه دیگر است، سپس هر بار بهترین گزینه انتخاب شده و برآورد می‌‌شود که تا چه اندازه از گزینه دیگر بهتر است و پس از آن نتایج ادغام می‌شوند تا پاسخی متعادل به دست آید.

نوع تحلیل به میزان قطعیت بینش بستگی دارد، بنابراین وقتی بیشترین تاثیر را دارد که تصمیم‌ها ذهنی بوده و یا تشخیص و یا سنجش اهمیت معیارهای تصمیم دشوار باشد.

می‌توانید پا را یک قدم فراتر از رویکرد مقایسه زوجی گذاشته و از شبکه‌ای پیچیده‌تر برای ارزیابی گزینه‌ها استفاده کنید. این تحلیل شبکه‌ای که به آن رویکرد تحلیل ماتریس تصمیم نیز گفته می‌شود از شما می‌خواهد تا انتخاب‌های خود را با توجه به مجموعه‌ای از عامل‌های تصمیم ارزیابی‌شده ثبت کنید. این رویکرد به‌ویژه وقتی باید چندین گزینه مختلف را با استفاده از معیارهای تصمیم متفاوت مقایسه کنید، مفید است (تصمیم گیری در مدیریت اصلی ترین وظیفه هر مدیر است. نخست باید بدانیم تصمیم گیری چیست و سپس بفهمیم که تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت نیازمند تسلط بر مهارت های تصمیم گیری است. لازمه‌ی تسلط بر مهارت تصمیم گیری شناخت تصمیم گیری چند معیاره و دیگر ابزارهای تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت دارد. اگر علاقه مند به یادگیری تحلیل ماتریس تصمیم هستید برای دریافت اطلاعات بیشتری از زمان انتشار این مجموعه، عضو خبرنامه بلاگِ مدیر شوید).

یکی دیگر از گزینه‌ها نیز استفاده از فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی است. این رویکرد به‌ویژه وقتی باید عامل‌های رقابتی و همچنین اولویت‌های مختلف و دیدگاه‌ها را در نظر بگیرید، بیشتر از همه مفید است. به‌علاوه تصمیم‌گیری به‌تنهایی می‌تواند دشوار باشد – اما وقتی منافع و دیدگاه‌های دیگر افراد را نیز اضافه می‌کنید، به‌راحتی می‌توانید آن‌قدر درباره مشکلات و دستیابی به راهکاری بحث کنید که هرگز به نتیجه‌ای دست پیدا نکنید.

فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبب (AHP) برای این ایجاد شد تا نیازها و ارزش‌های مختلف سهامداران و گزینه‌های مختلف را ارزیابی کرده و به شما کمک کند تا به شیوه‌ای منطقی آن‌ها را با هم مقایسه کنید. شما بخش بینشی مقایسه جفتی را در نظر گرفته و سپس از آن برای ارزیابی هر یک از عامل‌های تصمیم استفاده می‌کنید. از اینجا به بعد ارزیابی عامل‌ها آسان‌تر است و شما می‌توانید بهترین گزینه‌ها را مشاهده کنید.

AHP بسیار پیچیده و وقت‌گیر است. برای توضیحات مفصل‌تر و مشاهده نمونه‌ای گام‌به‌گام از فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی مقاله جامع ما را مطالعه کنید و پیش از استفاده از این رویکرد حتما باید اطمینان حاصل کنید که روش شبکه جوابگوی شما نخواهد بود (تصمیم گیری در مدیریت اصلی ترین وظیفه هر مدیر است. نخست باید بدانیم تصمیم گیری چیست و سپس بفهمیم که تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت نیازمند تسلط بر مهارت های تصمیم گیری است. لازمه‌ی تسلط بر مهارت تصمیم گیری شناخت تصمیم گیری چند معیاره و دیگر ابزارهای تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت دارد. اگر علاقه مند به یادگیری فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی هستید برای دریافت اطلاعات بیشتری از زمان انتشار این مجموعه، عضو خبرنامه بلاگِ مدیر شوید).

نگاهی به آینده‌های مختلف

دسته دوم تکنیک‌های ما شامل نگاهی به حالات مختلفی است که در آن احتمال تغییر آینده وجود دارد و سپس اتخاذ تصمیم بر مبنای این حالات است.

ساده‌ترین و کامل‌ترین راه برای انجام این کار ایجاد یک درخت تصمیم گیری است. نمودارها راه‌های مفیدی را برای سازمان‌دهی گزینه‌ها به‌صورت بصری و تفکر درباره پیامدهای هر یک از آن‌ها ارائه می‌دهند. با ایجاد یک درخت تصمیم گیری می‌توانید ریسک‌ها و پاداش‌های بالقوه گزینه‌ها را به شیوه‌ای محاسبه کنید که تفسیر نتایج را آسان می‌کند.

به مقاله ما را درباره تحلیل درخت تصمیم گیری به‌منظور مشاهده نمونه‌ای کامل از چگونگی ساخت یک درخت تصمیم گیری مراجعه کنید (تصمیم گیری در مدیریت اصلی ترین وظیفه هر مدیر است. نخست باید بدانیم تصمیم گیری چیست و سپس بفهمیم که تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت نیازمند تسلط بر مهارت های تصمیم گیری است. لازمه‌ی تسلط بر مهارت تصمیم گیری شناخت تصمیم گیری چند معیاره و دیگر ابزارهای تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت دارد. اگر علاقه مند به یادگیری تحلیل درخت تصمیم گیری هستید برای دریافت اطلاعات بیشتری از زمان انتشار این مجموعه، عضو خبرنامه بلاگِ مدیر شوید).

گرچه درخت تصمیم گیری به شما اجازه می‌دهد تا احتمال آینده‌های مختلفی را در نظر بگیرید که عملا رخ خواهند داد، اما نمی‌توانند تغییرات غیرقابل‌پیش‌بینی و یا حتی حوادث غیرمترقبه‌ای که در زندگی روزمره اتفاق می‌افتند را پیش‌بینی کنند. برای مثال، سود شما تنها به سطح فروش بستگی ندارد. اگر قیمت مواد خام بالا برود و یا تقاضا تحت تاثیر شرایط آب و هوایی غیرمعمول قرار بگیرد چه؟

روش خوبی که برای در نظر گرفتن عامل‌هایی از این‌ دست وجود دارد، استفاده از دو تکنیک – تحلیل سناریویی و تحلیل مونته کارلو (Monte Carlo) – به‌طور هم‌زمان است.

با استفاده از تحلیل سناریویی شما تمام حالاتی را که ممکن است در تغییر موارد رخ دهد، در نظر گرفته و با توجه به این لیست تغییراتی را مشخص می‌کنید که از همه احتمال وقوع بالاتری داشته و می‌توانند بزرگ‌ترین تاثیر را در تصمیم شما داشته باشند. برای هر یک از این موارد سناریوهایی را ایجاد کنید که این آینده‌های مختلف را بررسی می‌کنند. با استفاده از مثال قبلی ما می‌توانید ببینید درصورتی‌که قیمت مواد خام ارزش بالایی پیدا کند و یا ثابت باقی بماند، آینده به چه صورت خواهد بود و یا اگر قیمت مواد خام به‌طور چشم‌گیری افت کند، چه اتفاقی خواهد افتاد (تصمیم گیری در مدیریت اصلی ترین وظیفه هر مدیر است. نخست باید بدانیم تصمیم گیری چیست و سپس بفهمیم که تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت نیازمند تسلط بر مهارت های تصمیم گیری است. لازمه‌ی تسلط بر مهارت تصمیم گیری شناخت تصمیم گیری چند معیاره و دیگر ابزارهای تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت دارد. اگر علاقه مند به یادگیری تحلیل سناریویی هستید برای دریافت اطلاعات بیشتری از زمان انتشار این مجموعه، عضو خبرنامه بلاگِ مدیر شوید).

سپس همین عمل را برای یک یا چند آینده جایگزین دیگر تکرار کنید. سپس می‌توانید از تحلیل مونته کارلو استفاده کنید تا تصمیم خود را در تمام این سناریوها مدل‌سازی کنید. (نام مونته کارلو به کازینویی در مونته کارلو در موناکو اشاره دارد، جایی که روزانه صدها اتفاقات تصادفی رخ می‌دهد.)

ایده‌ای که در ورای این تکنیک قرار دارد این است که شما توزیع‌های احتمالی (ارائه سناریوهای شما) را در پیش‌بینی مدلی ایجاد می‌کنید که برای تصمیم‌گیری مورد استفاده قرار می‌دهید؛ و سپس اعداد تصادفی ایجادشده توسط این توزیع احتمالات را در این مدل مورد استفاده قرار می‌دهید. پس از ایجاد مجموعه‌ای از اعداد تصادفی، توزیع احتمالی ادغامی که در سمت دیگر حاصل می‌شود، نشان‌دهنده محتمل‌ترین نتیجه ادغامی در زمانی خواهد بود که همه چیز در نظر گرفته شده است (تصمیم گیری در مدیریت اصلی ترین وظیفه هر مدیر است. نخست باید بدانیم تصمیم گیری چیست و سپس بفهمیم که تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت نیازمند تسلط بر مهارت های تصمیم گیری است. لازمه‌ی تسلط بر مهارت تصمیم گیری شناخت تصمیم گیری چند معیاره و دیگر ابزارهای تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت دارد. اگر علاقه مند به یادگیری تحلیل مونته کارلو هستید برای دریافت اطلاعات بیشتری از زمان انتشار این مجموعه، عضو خبرنامه بلاگِ مدیر شوید).

اجرای این کار چندان ساده نیست، بلکه به شکل قابل‌ملاحظه‌ای پیچیده‌تر و جامع‌تر از یک نمودار درخت اساسی است. به‌علاوه باعث می‌شود، درک بسیار خوبی از تصمیم خود و حالت احتمالی تغییر آینده داشته باشید.

نکات کلیدی

عدم قطعیت تا حدی در بیشتر تصمیم‌ها وجود دارد، مگر این که تصمیم به‌طور کلی انتخابی شخصی باشد (مثلا این که ترجیح می‌دهید جلسه تیمی ذر اتاق کنفرانس برگزار شود و یا در دفتر شما؟).

این به آن معنا نیست که شما ناچار هستید، برای تصمیم گیری در مدیریت به برآوردهای تخمینی متوسل شوید.

یکی از رویکردهای موجود ارزیابی جوانب غیرعددی گزینه‌هایی است که باید یکی از آن‌ها را انتخاب کنید. رویکرد دیگر این است که محتمل‌ترین آینده‌های جایگزین را در نظر بگیرید که ممکن است گزینه انتخابی شما در آن وجود داشته باشد و ببینید نتیجه تصمیم شما احتمالا در این آینده‌ها چه خواهد بود.

ما فهرستی از ابزارهای مختلفی را تهیه کرده‌ایم که به شما کمک می‌کنند تا تصمیم‌های خود را در شرایط عدم قطعیت اتخاذ کنید. از این ابزارها به‌منظور ارزیابی گزینه‌های خود استفاده کنید. با وجود این که نمی‌توانید تمام تردید تصمیم‌های خود را از بین ببرید، اما با توجه به اطلاعاتی که در دسترس شما قرار دارند، این ابزار مهارت‌ها و اعتمادبه‌نفسی را که برای تشخیص بهترین گزینه نیاز دارید، در اختیار شما قرار خواهند داد.

این مجموعه به نام “ تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت ” بوده و رئوس مطالب آن به شرح زیر است:

  • تحلیل ماتریس تصمیم،
  • تحلیل درخت تصمیم گیری،
  • تحلیل مونته کارلو،
  • پیش بینی جریان وجه نقد،
  • تحلیل مقایسه زوجی،
  • تصمیم گیری با استفاده از بررسی سناریوها،
  • تحلیل سلسله مراتبی (AHP)،
  • بررسی مزایا و معایب کمی در تصمیم گیری.

چنانچه علاقه مند به دریافت اطلاعات بیشتری از زمان انتشار مجموعه تصمیم گیری در مدیریت عضو خبرنامه بلاگ مدیر شوید.

اگر به دنبال منابع بیشتری در زمینه تصمیم گیری در مدیریت می‌گردید، مقالات ما را در بلاگ مدیر دنبال کنید. همچنین سایر محتوای آموزشی بلاگ مدیر نیز در زمینه های مدیریت تیم در شرایط دشوار و استراتژی های تقابل با استرس در حال تهیه است که می‌توانید درباره آنها اطلاعات بیشتری کسب کنید. کتاب فروشگاهی برای همه چیز : جف بزوس و عصر آمازون نیز توسط مترجم بلاگِ مدیر ترجمه شده و به زودی به صورت آنلاین در اختیار کاربران عزیز قرار می‌گیرد. اگر علاقه مند به محتوای تصمیم گیری هستید، اشتباهات رایج در تصمیم گیری نیز مقاله جالبی است.

نوشته خوبی بود؟ با دوستانتان به اشتراک بگذارید