مدیریت تعارض: زورگویی در محیط کار را چگونه کنترل کنیم؟
شیما مسائلی
۴ تیر ۱۳۹۶
شیما مسائلی

شیما مسائلی

نزدیک به ۱٫۵ ساله در بلاگِ مدیر نوشته‌های کارآفرینی و مدیریت منتشر می‌کنم. کتاب ترجمه شده اولم با عنوان "فروشگاهی برای همه چیز: جف بزوس و عصر آمازون" منتشر شده. امیدوارم از خواندن این کتاب لذت ببرید.

آرشیو نوشته‌ها
مدیریت تعارض: زورگویی در محیط کار را چگونه کنترل کنیم؟
مقدمه: اگر احساس می‌کنید که مورد تعرض و زورگویی در محل کارتان قرار می‌گیرید، این احساس ممکن است به معضلی ویرانگر و استرس زا تبدیل شود و سلامت روان شما را تحت تاثیر قرار دهد. ممکن است در مواجهه با آن فرد یا گروه که شما را هدف زورگویی قرار داده‌اند احساس حقارت و اضطراب کنید. اما زورگویی در محیط کار را چطور می‌توان تشخیص داد و چطور می‌توان جلوی آن را گرفت؟

زورگویی در محیط کار مسئله‌ای شایع و رایج است. یکی از اشکال تعارض، زورگویی در محل کار است و باید به درستی مدیریت شود. نتیجه تحقیقی در آمریکا درباره رضایت از محیط کار نشان می‌دهد که از بین هر ۳ نفر، ۱ نفر بیان کرده که محیط کار عذاب آور است. در این نوشته درباره‌ی راهکارهای محافظت کردن از خودتان و کنترلِ زورگویی در محیط کار بخوانید.

زورگویی در محیط کار

حتما تاکنون از نتایج تحقیقات درباره محیطهای کاری گرفته تا تجربیات شخصی، مشاهده کرده‌اید که قلدری و زورگویی محدود به بچه‌ها و دوران مدرسه نیست بلکه در بسیاری از محیط‌های کاری، مستقل از نوع صنعتی که در آن فعالیت می‌کنید، امری شایع است.

بنابر نتایج تحقیق سازمان واش- بیسد بولینگ ورک پلیس (Wash-based Workplace Bullying Institute) یک سوم شرکت کنندگان در این نظرسنجی گفته بودند که  مورد قلدری و زورگویی در محیط کار قرار گرفته‌اند. نیمی از سازمان‌های مورد بررسی سازمان (SHRM) Society for Human Resource Management دچار همین معضل بوده‌اند اما بر خلاف انتظار، منشا زورگویی در محیط کار از جانب مافوقی مستبد که معمولا عادت داریم از آنها شکایت کنیم نبود بلکه ۸۲ درصد زورگویی ها در محیط کار از جانب همکاران بوده‌اند.

قلدری و زورگویی در محیط کار شکل و فرم‌های گوناگونی دارد. ممکن است به صورت سواستفاده‌های کلامی از جانب همکار باشد: مانند قسم دادن، ارعاب یا نیش و کنایه و دست انداختن‌های بی‌امان. ممکن است به این صورت باشد که کسی بخواهد از کار شما امتیاز بگیرد و یا حتی شما را بدون عیب و نقص نشان دهد. اگر این فرد رئیس شما باشد تعرض به معنای داد زدن، انتقادهای مکرر و ایجاد توقعات غیرممکن یا محول کردن کارها در دقیقه‌ی نود به شماست تا نتوانید از عهده‌ی آن بربیایید.

حتی از طریق تکنولوژی مثل فیس بوک یا سایر شبکه‌های اجتماعی هم ممکن است مورد تعارض و زورگویی قرار بگیرید. تحقیق سازمان SHRM در این زمینه نشان می‌دهد که این نوع از قلدری و زورگویی در محیط کار در یک پنجم جامعه‌ی مورد بررسی‌اش اتفاق افتاده است.

اما همانطور که می‌دانید مطرح کردن این معضل معمولا مسائل را پیچیده‌تر می‌کند. با چه کسی در این باره صحبت می‌کنید؟ رئیستان یا همکاران منابع انسانی؟ پیامد چنین صحبت‌هایی چه بوده است؟

در اینجا پنج استراتژی را در مقابله با شرایط دشوار کاری بخوانید:

  1. شرایط را بررسی کنید

از سمت خودتان ماجرا را به دقت بررسی کنید و مطمئن شوید که حساب خودتان پاک است. آیا شما کارتان را به درستی انجام داده‌اید؟ آیا رویکرد مثبتی داشته‌اید؟ جواب مثبت به این سوالات کمک بزرگی به مطرح کردن عمومی شکایت تان می‌کند.

تمام کارهایی که از جانب شما انجام گرفته و محرک یک واکنش منفی بوده است را در نظر داشته باشید. ممکن است مسئولیت بعضی اتفاقات به عهده شما باشد. شاید این شما هستید که حساسیت زیادی نسبت به مسائل نشان می‌دهید و نباید اجازه دهید که این قبیل مسائل تاثیری در عملکرد یا روحیات شما داشته باشند.

مورد دیگری که در این شرایط باید بررسی کنید اینست که ببینید آیا فرد دیگری نیز هدف این قبیل رفتارهای زننده قرار می‌گیرد؟

اگر می‌خواهید با کسی صحبت کنید تا کمی احساس بهتری داشته باشید و یا از او راهکار بگیرید سعی کنید جداگانه و با فردی صحبت کنید که خارج از دپارتمان شما باشد، چرا که احتمالا نمی‌خواهید مسبب انتشار شایعات در دپارتمان خودتان باشید.

جورج اسکوفیلد (George Schofield)، مشاور جذب و استخدام، می‌گوید: “زمان مناسب را با دقت انتخاب کنید. ببینید کدام زمان موقعیت مناسبی برای صحبت کردن است و چه زمانی باید از خیر مسئله گذشت. البته به این مسئله اشاره نمی‌کنیم که تصمیم غالب افراد در این شرایط سکوت اختیار کردن است: ۴۳ درصد قربانیان قلدری و زورگویی در محیط‌ کار در نظرسنجی سازمان SHRM گفته‌اند که حرفی از تعارض به کسی در سازمان نزده‌اند.

۲٫ مستند سازی کنید

آنچه اتفاق می‌افتد را (اعم از ساعت، تاریخ و مکان موارد زورگویی در محیط کار) بنویسید. این مستندات باید شامل تمام رفتارهای ریز و درشت باشد. اسکوفیلد می‌گوید: “تنها نوشتن لیستی از شکایات کافی نیست، بلکه باید درباره‌ی اینکه کدام رفتار آغازگر این اتفاق بوده و اینکه به نظرتان چه واکنشی برای دفعه‌ی بعدی در قبال آن بهتر است توضیحاتی به آن اضافه و آن را در جای امنی، مثلا کامپیوتر شخصی تان در خانه، نگهداری کنید.”

نوشته‌های با آنچه می‌خوانید

۳٫ با فرد خاطی صحبت کنید

اگر و تنها اگر اعتماد بنفس و احساس امنیت فیزیکی کافی برای صحبت خصوصی و رو در رو با فرد مورد نظر را دارید با او صحبت کنید. مثبت باشید و نهایت تلاش‌تان را بکنید که مکالمه‌ای مودبانه داشته باشید. با آرامش کامل بیان کنید که این شیوه‌ی برخورد با شما صحیح نیست. این احتمال وجود دارد که فرد مورد نظر از زنندگی کار خود در قبال شما آگاهی نداشته و با عذرخواهی از شما این قائله به پایان برسد. در این مرحله باید محکم باشید و بدانید که در شرح شغل شما تحمل رفتارهای گستاخانه و تقاضاهای کاری غیر منطقی نوشته نشده است.

۴٫ شکایت خود را به مقام بالاتر ارجاع دهید

افراد زورگو ممکن است سرسخت و غیر منطقی باشند، بنابراین در چنین حالتی لازم است از مشورت و قدرت افراد متخصص و مافوق استفاده کنید. اولین اهرم دفاعی شما صحبت کردن با رئیس‌تان است (البته با این فرض که خود او فرد مقصر نباشد.) ممکن است لازم باشد به بخش منابع انسانی رجوع کنید.

بسیاری از کارکنان به خوبی آگاهی دارند که آزار و اذیت‌های محیط‌های کاری می‌تواند باعث تخریب روحیه و افزایش نرخ خروج از سازمان شود. هر دو پیامد باعث کاهش سود و افزایش هزینه‌ها می‌شود، یعنی فاکتورهایی که برای سازمان بسیار مهم و حیاتی هستند.

شاید تعجب کنید که یافته‌های تحقیق سازمان SHRM نشان داده است که۴۳  درصد از کارکنان سیاست ویژه‌ای در قبال این نوع از برخوردها اعمال می‌کنند و ۱۳ درصد از آنها از زورگویی در محیط کار الگو برداری کرده و آن را ادامه می‌دهند. در آمریکا محیط‌های کاری بسیاری هستند که کلاس‌های اجباری برای تشخیص رفتارهای آزار دهنده برای کارکنان برگزار می‌کنند. کارکنان در قبال رفتارهای زورگویانه‌ی قابل اثبات معمولا یک نوع واکنش را نشان می‌دهند، مثلا درخواست انتقالی و یا شرکت در کلاسهای کنترل خشم می‌کنند. در نهایت هم آخرین حربه‌ی آنها استعفاست.

اگر تصمیم دارید شکایت خود را نزد رئیس یا همکاران منابع انسانی مطرح کنید، آن را به صورت سازنده، نه به صورت گله و شکایت، بیان کنید. درست است که پای احساسات شما در این شکایت در میان است، اما باید حتما یک مورد عینی از هزینه‌ی زورگویی در محیط کار در سازمان تان پیدا کنید. مثلا با توجه به آنچه گفته شد می‌توانید به نرخ خروج کارکنان، غیبت‌های مکرر آنها و دعوی قضایی اشاره کنید. مستندات خود را به طور کامل بهمراه داشته باشید، آنها را با جزئیات و دقت توضیح دهید و بیان کنید که چگونه چنین شرایطی توانایی شما را برای انجام کارها تحت تاثیر قرار می‌دهد.

اسکوفیلد می‌گوید: “مراقب باشید که در تله‌ی “آدم خوب – آدم بد” گرفتار نشوید و به خاطر داشته باشید که همیشه چندین دیدگاه وجود دارد. بنابراین تمرکز خود را به جای مطرح کردن مسئله، روی بیان راه حل بالقوه بگذارید.”

دونا بالمن (Donna Ballman)، وکیل حقوقی و نویسنده کتاب “از خود دفاع کنید بدون اینکه اخراج شوید”، می‌گوید: “اگر نتیجه گیری شما چنین است که بنا به دلایل سنی – به خصوص سنین کلیدی – از شما سواستفاده می‌شود و یا مورد بد رفتاری رئیس تان قرار گرفته‌اید فورا موضوع را با همکارانتان در بخش منابع انسانی در میان بگذارید“. او می‌گوید: “شما باید در این خصوص که چگونه هدف رفتارهای آزار دهنده و متفاوت نسبت به همکاران جوانتر قرار گرفته‌اید به منابع انسانی اطلاع دهید و از آنها بخواهید اقدامات مناسب را انجام دهند.”

اسکیلا الورثی (Scilla Elworthy) این سخنرانی تد را با بیان چنین سوالی شروع می‌کند که “چگونه به آزار و اذیت های محیط کار واکنش نشان می‌دهید، که تندروی هم نکرده باشید؟” او در این سخنرانی خردمندانه و قابل تامل مهارت‌هایی را توصیف می‌کند که، چه به عنوان فرد و چه به عنوان جامعه، به آنها نیاز داریم تا بدون اعمال مسقیم قدرت در مقابل فشار زیاد واکنش نشان دهیم. او در توضیح فلسفه‌اش درباره‌ی اعتراضات مسالمت آمیز، قهرمانان تاریخی بسیاری را مثال می‌زند. تماشای این سخنرانی را به تمام علاقه‌مندان پیشنهاد می‌کنم.

۵٫ برنامه‌ی دومی هم در آستین داشته باشید

حقیقت تلخ درباره‌ی عاقبت صحبت کردن درباره‌ی زورگویی‌ در محیط کار برای بسیاری از کارکنان درخواست انتقالی و یا استعفاست. بدون اینکه به سایر کارکنان در اینباره چیزی بگویید رزومه‌ی خود را به روز کنید. جذابیت شرایط کاری خود را با یاد گرفتن مهارت‌های بیشتر بالا ببرید. برخی دانشگاه‌ها امکان آموزش از راه دور را برای شاغلین و افراد مسن ارائه می‌دهند و همچنین برنامه‌های آموزش آنلاین زیادی برای افزایش توانمندی‌های شما وجود دارد ، مثل کورسرا  (Coursera)، دوره‌های لیندا (Lynda)  و سایت مکتب خونه.

همچنین امروزه بیش از هر زمان دیگری این امکان برای شما مهیاست که شبکه‌ی حرفه‌ای و کاری خودتان را تشکیل دهید. ارتباطات خود را با دوستان و همکاران قدیمی‌تان در شبکه‌های اجتماعی مثل لینکدین و فیس بوک یا قرار ملاقات‌های حضوری از سر بگیرید. در این مرحله شما به دنبال تقاضای کار نیستید اما همچنین نمی‌دانید که فرصت‌های کاری از طرف آنها شما را به کدام جهت خواهد کشاند.

پیام بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *