مهارت نه گفتن: قاطعیت یا پرخاشگری؟

آیا تا به حال در موقعیتی قرار گرفته‌اید که نظر دیگران هم‌راستای نظرات شما نباشد؟ واکنش شما چه بوده؟ آیا سکوت کرده‌اید یا همانطور که آنها نظرشان را می‌گویند، شما نیز نظرات خودتان را گفته‌اید؟ مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری) مهارتِ افرادی است که می‌توانند خودشان را رک و راست ابراز کنند، بدون اینکه حقوق دیگران را نادیده بگیرند. 

با این وجود هنوز هر کسی ضرورت مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری) را چه در زندگی فردی و چه در زندگی کاری، نمی‌داند. بعضی افراد فکر می‌کنند که مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری)  برایشان دشوار است. اما آنچه اهمیت دارد اینست که مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری) ویژگیِ منحصر بفردی نیست که بعضی‌ها داشته، و دیگران نداشته باشند. قاطع بودن بدون پرخاشگری، در واقع یک مهارت است که همه‌ی ما می‌توانیم آن را به دست بیاوریم.

چرا مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری) برای بعضی‌ها دشوار است

مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری) نیازمند آگاهی از سه راس یک مثلث است؛ مثلثی که رئوس آن منفعل بودن، پرخاشگری، و قاطعیت است. مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری)، ترکیب متوازنی است بین این سه المان مهم.

منفعل بودن

زمانی بچه هستیم، بزرگترها دائما به ما یاد می‌دهند که با بچه‌های دیگر مهربان و دوست باشیم. بیشترِ ما چنان با این نوع تربیت خو گرفته‌ایم که در بزرگسالی هم گاهی دچار این تردید می‌شویم که آیا نظرات و افکار خودمان را بیان کنیم یا نه، چرا که باور داریم، مخالفت و بحث کردن با دیگران، کار جالبی نیست.

در واقع اتفاقی که می‌افتد اینست که ما رفتار منفعلانه را در خودمان پرورش می‌دهیم، زیرا طوری برنامه ریزی شده‌ایم که آن دسته از افرادی را که از نُرم‌ها خارج می‌شوند یا از گفتنِ دیدگاه‌های و خواسته‌های شان ترسی ندارند، گستاخ، و نامحترم در نظر بگیریم، و یا آنها را طرد کنیم. درست است که منفعل بودن باعث ناراحتیِ کسی نمی‌شود اما در این بین نکته‌ای جا مانده اینست که منفعل بودن، هیچکس را ناراحت نمی‌کند، به جز خود شما. در اینجا ما حقوق خودمان را باید نادیده بگیریم، و این مسئله می‌تواند اثر مخربی بر اعتماد به نفسمان بگذارد.

پرخاشگری

درست برعکس تیپِ منفعل، پرخاشگران تمایلِ عجیبی به نادیده گرفتنِ حقوق و احساسات دیگران دارند. آنها از این مسئله آگاهی ندارند که با بیان دیدگاه‌هایشان، اعتماد به نفس و حقوقِ دیگران را نادیده گرفته‌اند.

رفتارهای پرخاشگرانه، انواع و اقسام دارند. این اقدامات ممکن است به سادگیِ درخواست کردن از دیگران به جای پرسیدن از آنها باشد، تا عجله کردن، و نادیده گرفتن، آنها. در واقع زمانیکه خودمان پرخاش می‌کنیم، می‌خواهیم دیگران را به منفعل بودن دعوت کنیم.

قاطعیت

مهارت نه گفتن: قاطعیت یا پرخاشگری ؟ مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری)، نقطه‌ی تعادل بین پرخاشگری و منفعل بودن است. مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری) یعنی ارتباطی دوطرفه، که ما در آن ضمن بیان دیدگاه‌هایمان، نظرات دیگران را نیز گوش می‌دهیم. چنین رویکردی، دیگران را به تبادل نظرات ترغیب می‌کند؛ به‌طوریکه هم حقوق طرفین رعایت می‌شود، و هم احساسات و دیدگاه‌هایشان ابراز می‌گردد. به این معنا که شما نظرات تان را به اشتراک می‌گذارید، و ضمن احساس قدردانی، همه‌ی انسانها را با هم برابر می‌بینید.

پیدا کردن نقطه‌ی تعادل بین پرخاشگری و منفعل بودن، ممکن است کار دشواری باشد. علت هم مشخص است: نقش‌های فعلیِ ما، تجربیات گذشته، تصویری که از خودمان داریم، استرسی که تجربه می‌کنیم، و این تصور اشتباه‌ که چنین عواملی طبیعی است که بر واکنش‌ها و ارتباطات‌مان تاثیر منفی بگذارد. اما اگر خود آگاهی‌مان را بالا ببریم، و ذهن‌مان را باز کنیم، خواهیم دید که مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری) چقدر ضروری است.

مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری) چگونه زندگی کاری و شخصی ما را تحت تاثیر قرار می‌دهد؟

همانطور که پیشتر به آن اشاره شد، مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری) می‌تواند باعث افزایش کیفیت زندگی کاری و زندگی شخصی ما شود. فوربز گزارش می‌دهد که: کارمندان، رهبرانی را که قاطعیت دارند، دارای شخصیت منسجم‌تری می‌بینند. بنابراین برای هر سازمانی، وجود تیمی از افرادی که بدون پرخاشگری قاطع باشند، در ارتقا همکاری، حمایت، اتحاد، آموزش، و توسعه‌ی سازمان ضروری است.

زمانیکه پای بهبود شخصیتِ فردی مان در میان باشد، مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری) حتما کمک شایانی می‌کند. تعدادی از مزایای مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری) را در ادامه‌ی مطلب بخوانید:

مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری) ارزش بیشتری برای خودتان ایجاد می‌کند. مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری) اعتماد به نفس شما را بالا برده و باعث می‌شود، تصویر از خودِ بهتری داشته باشید. قاطعیت نه تنها باعث می‌شود خودتان را در دیدگاه‌های متفاوت، محق بدانید بلکه آنها را ابراز کنید. نتیجه‌ی چنین اقدامی، تصویر از خودِ بهتری است که عاید شما می‌شود.

با مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری) یاد می‌گیرید که برای دیگران ارزش قائل شوید. مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری) باعث می‌شود به جای اینکه دیگران را تهدید ببینید، دیدِ واقع بینانه‌ای نسبت به آنها پیدا کنید. نتیجه‌ی چنین رویکردی اینست که شما فردیتِ انسانها را می‌پذیرید، و به آنها به چشم همکارانی نگاه می‌کنید که می‌توانند به شما در رسیدن به اهدافتان کمک کنند.

مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری) به شما این امکان را می‌دهد که چیزهای بیشتری به دست بیاورید. زمانیکه پیام خود را به طور مناسب و شفاف بیان کردید، دیگر نیازی نیست نگران مسائل حل نشده، و یا ناراحت کردنِ دیگران باشید. حالا می‌توانید انرژی و زمان خود را صرف کانال‌هایی کنید که ارزش بیشتری برایتان ایجاد می‌کنند و بیشتر شما را در آزاد کردن پتانسیل‌هایتان یاری می‌دهند.

به طور کلی، یکی از مهمترین منفعت‌هایی که مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری) برایمان ایجاد می‌کند اینست که به ما در برقرار کردن ارتباطات سالم با دیگران، در کنار بهبود شخصیت‌مان کمک می‌کند. درست است که احتمالا کار ساده‌ای نیست، اما به مرور زمان، می‌توانیم رفتارمان را تغییر دهیم.

امیلیانو سالیناس (EMILIANO SALINAS) در این سخنرانی تد بیان می‌کند که چگونه با قاطعیت واکنش نشان داد – بدون اینکه تندروی کرد. او در این سخنرانی خردمندانه و قابل تامل مهارت‌هایی را توصیف می‌کند که، چه عنوان فرد و چه به عنوان جامعه، به آنها نیاز داریم تا بدون اعمال مسقیم قدرت، در مقابل فشار زیاد واکنش نشان دهیم. تماشای این سخنرانی را به تمام علاقه‌مندان پیشنهاد می‌کنم.

چگونه می‌توان بدون پرخاشگری قاطع بود؟

افراد مختلف، روش‌های متفاوتی برای بالا بردن قاطعیت خود دارند. برای بعضی‌ها اینکار ساده است، درحالیکه برخی دیگر، باید تلاش زیادی برای مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری) به خرج دهند. در ادامه چند راهکار برای کمک به بالا بردن قاطعیت اشاره کرده‌ایم:

ارزش خود را به عنوان یک انسان بدانید

هرگز به دیگران اجازه ندهید که در شما چنین احساسی ایجاد کنند که به اندازه‌ی آنها مهم نیستید، یا پایین‌تر از آنها هستید. همواره متوجه این موضوع باشید که دیدگاه‌ها، افکار، و احساسات شما، و همینطور حق شما برای ابراز آنها، درست به اندازه حقوق دیگران ارزشمند است.

همیشه نسبت به این مسئله آگاه باشید که همه‌ی ما می‌توانیم کنترل کاملی بر خودمان داشته باشیم. بعضی از افراد به این علت با ما برخورد مناسبی ندارند که می‌بیند ما خودمان را کنترل می‌کنیم. این مسئله باعث می‌شود که به خودشان اجازه‌ی تعرض بدهند. اعتماد به نفس، سطح انرژی، و نگرش ما برای دیگران حاوی پیام است، و این پیام، محرک رفتارها و واکنش‌های دیگران در مقابل ماست.

اگر دیگران ما را به عنوان فردی بشناسند که برای خود احترام زیادی قائل است و کاملا از شان و حقوق خود آگاهی دارد، آنها هم با ما همین برخورد را خواهند داشت. بنابراین تمام این مسائل از خودمان شروع می‌شود. زمانیکه ما ارزش خودمان را به عنوان یک انسان بشناسیم، دیگران هم ما را به دیدِ برابر با خودشان نگاه می‌کنند.

نیازها و خواسته‌های خود را شناسایی کرده و درباره‌ی آنها صحبت کنید

اگر منتظرید که دیگران نیازهای شما را شناسایی و برآورده کنند، احتمالا باید تا آخر عمر منتظر بمانید. مستقل باشید. شما باید خودتان را برای رفع نیازها و خواسته‌های تان به عمل وادارید. علاوه بر این، زمانیکه یاد می‌گیرید برای رسیدن به خواسته‌هایتان تلاش کنید، احتمال بیشتری وجود دارد که پتانسیل‌های واقعی خود را بشناسید و به کامیابی دست پیدا کنید. نتیجه‌ی تمام این فرآیند، افزایش اعتماد به نفس و حرمت نفس شماست.

با اینحال در تلاش برای رسیدن به اهداف تان فراموش نکنید که همواره محدودیت‌هایی وجود دارد. نباید آنقدر در پی تحقق خواسته‌های خودتان باشید، که حقوق دیگران را نادیده بگیرید، چرا که آنها هم باید برای تحقق آرزوهای خود تلاش می‌کنند. بنابراین اطمینان حاصل کنید که حقوق دیگران را قربانیِ رسیدن به خواسته‌های شخصی‌تان نمی‌کنید.

همواره بدانید که شما کنترلی بر واکنش دیگران ندارید

مهارت نه گفتن: قاطعیت یا پرخاشگری ؟ این جمله‌ی کلیشه‌ای را حتما شنیده‌اید که “آدم نمی‌تواند همه را راضی نگه دارد”. شما مسئولیتی در قبال نحوه‌ی واکنش دیگران در مقابل رفتارتان ندارید. بنابراین نباید نگران ناراحت شدن آنها از رفتار قاطعانه‌ی خودتان باشید.

ما فقط مسئول رفتارهای خودمان هستیم. مادامیکه حقوق و احساسات آنها را خدشه دار نکرده باشیم، نباید خواسته‌ها و نیازهای آنها را برآورده کنیم. ما مسئولیتی در قبال اینکه آنها از ابراز دیدگاه‌ها و نظرات ما خوششان نمی‌آید، نداریم.

به شیوه‌ای مناسب انتقاد کنید و انتقاد پذیر باشید

زندگی بی عیب و نقصی نیست، به همین دلیل است که انتقاد می‌کنیم و انتقاد می‌شنویم. مسئله‌ی مهم اینجاست که یاد بگیریم که چطور باید افکار منفی‌ مان را به‌گونه‌ای به دیگران ابراز کنیم، که حقوق آنها پایمال نشود. فقط دیدگاه‌ها و اشتباهات را بیان کنید و آن را به‌گونه ای ابراز کنید که برای بهبود و توسعه‌ی فردیِ دیگران مفید باشد.

به همین ترتیب زمانیکه انتقادی می‌شنوید، نباید آن را به خودتان بگیرید. طبیعی است که برای لحظه‌ای احساس ناراحتی و عصبانیت داشته باشید، اما نباید احترام خود را نسبت به آن فرد از دست بدهید. به جای اینکار، دیدگاه خود را نسبت به انتقاد شنیدن عوض کنید، فرض کنید که انتقادها بازخورهای مفیدی برای رشد فردی و حرفه‌ای ما هستند.

زمانیکه مناسب می‌دانید “نه” بگویید

ما همیشه باید کارهایی را دنبال کنیم که برای مان مناسب‌اند. نباید فقط به دنبال برآوردنِ تقاضاهای دیگران باشیم، به خصوص اگر تقاضاهای آنها مغایر با اصولمان باشد. اگر چنین رفتاری داشته باشیم، احساس ارزشمندی مان را از دست می‌دهیم.

همیشه باید به یاد داشته باشید که اگر حقوق دیگران را پایمال نکنیم، رد کردن تقاضای آنها کار بدی نیست. اما اگر شرایط به گونه‌ای باشد که برآوردن نیاز آنها ضرورت پیدا کند، باید آن را انجام دهیم. حتی اگر برآوردن نیاز آنها خارج از توانمندی‌هایمان باشد، باید راه حلی پیدا کنیم که به نفع هر دو طرف بوده و نهایت تلاشمان را برای تحقق آنها (ولو تحققِ جزئیِ آن) انجام دهیم.

یادگیری مهارت نه گفتن (قاطعیت اما نیاز بدون به پرخاشگری) به آن پیچیدگی‌ها هم که فکر می‌کنیم، نیست. ممکن است یادگیری این فرآیند، زمان بر باشد، اما با تمرینِ مستمر کم کم می‌توانیم تغییراتی در خودمان ایجاد کنیم. بنابراین آن را امتحان کنید، و از مزایای بلند مدتِ قاطعیتِ خود بهره ببرید.

نوشته خوبی بود؟ با دوستانتان به اشتراک بگذارید